Araştırma Makalesi
PDF Mendeley EndNote BibTex Kaynak Göster

EVRAK-I SAHİHA İDARESİ: OSMANLI İMPARATORLUĞUNDA RESMİ EVRAKLARIN TEKELLEŞMESİ

Yıl 2017, Cilt 6, Sayı 2, 873 - 896, 25.04.2017

Öz

Bu makalenin konusu Osmanlı Devleti’nde 1845 yılında ihdas edilmiş olan damgalı kâğıt yani evrak-ı sahiha uygulamasıdır. Makale, Osmanlı İmparatorluğu’nda evrak-ı sahiha uygulamasının tedavüldeki resmi evrakların tekelleşmesi şekli olduğunu savunmaktadır. Evrak-ı sahihanın neden ve nasıl ihdas edildiğini arşiv dokümanları ışığında incelemeye çalışacaktır. Bu noktada mali ihtiyacın nasıl kurum ihdasına yol açtığı betimlenecektir. Makale bu kurumun nasıl tekel karakteri kazandığını ve düşük gelirler nedeniyle 1882 yılında lağvedildiğini açıklamaya çabalayacaktır. Tanzimat dönemi bütçe açıkları Osmanlı mali bürokrasisini yeni gelir kaynakları bulmaya sevk etmiştir. Mali bürokrasi bütçe açıklarını kapatmak için tedavüldeki resmi evrakların yayım, satım ve hatta basımını tek elde toplamış, damgalı kâğıt kullanımını tebaa için zorunlu kılmıştır. İlk evrak-ı sahiha nizamnamesinin ilan edildiği 1861 yılından önceki kurumsallaşma sürecinde damgalı kâğıt gelirleri beklenilen seviyenin altında kalmıştır. Düşük seviyedeki gelirleri yükseltmek için 1861 evrak-ı sahiha nizamnamesi ilan edilmiştir. Fakat bu nizamnameden sonra da nakliye vasıtalarının yokluğu dolayısıyla taşrada evrak arzı talebi karşılayamamıştır. Bu durum da evrak-ı sahiha gelirlerinin dramatik bir şekilde düşüşüne neden olmuştur. Nihayetinde, evrak-ı sahiha tekeli 1882 yılında lağvedilmiştir. Sonuçta, bu makale evrak-ı sahiha tekelinin tedavüldeki adi kâğıdın yerine damgalı kağıt ikame etmede başarısız olduğunu ortaya koyacaktır.    

Kaynakça

  • Abdurrahman Vefik Sayın, Tekâlif Kavaidi (Osmanlı Vergi Sistemi), Ankara: T.C. Maliye Bakanlığı Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı Yayınları, 1999.
  • Abdüllatif Şener, Tanzimat Dönemi Osmanlı Vergi Sistemi, İstanbul: İşaret Yayınları, 1990.
  • Abdüllatif Şener; Sona Doğru Osmanlı Maliyesi, Osmanlı Ekonomisi ve Maliyesi Üzerine Yazılar, Ankara: Birleşik Yayınevi, 2007.
  • Ahmed Lûtfî Efendi, Vak’anüvîs Ahmed Lûtfî Efendi Tarihi, İstanbul: Tarih Vakfı-Yapı Kredi Yayınları, c. 6-7-8, 1999.
  • Ali Akyıldız, Osmanlı Bürokrasisi ve Modernleşme, İstanbul: İletişim Yayınları, 2012.
  • Ali Akyıldız, Para Pul Oldu, Osmanlı’da Kağıt Para, Maliye ve Toplum, İstanbul: İletişim Yayınları, 2003.
  • Ali Akyıldız, Tanzimat Dönemi Osmanlı Merkez Teşkilatında Reform (1836-1856), İstanbul: Eren Yayınları, 1993.
  • Carter V. Findley, Osmanlı Devletinde Bürokratik Reform Babıali (1789-1922), çev. Latif Boyacı, İzzet Akyol, İstanbul: İz Yayıncılık, 1994.
  • Coşkun Çakır, Tanzimat Dönemi Osmanlı Maliyesi, İstanbul: Küre Yayınları, 2001.
  • Erdoğan Öner, Osmanlı İmparatorluğu ve Cumhuriyet Döneminde Malî İdare, Ankara: T.C. Maliye Bakanlığı Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı Yayınları, 2005.
  • İhsaiyat-ı Maliye (Maliye İstatistikleri) (1885-1909), Ankara: Maliye Bakanlığı Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı, 2000.
  • Mehmet Zeki Pakalın, Maliye Teşkilatı Tarihi (1442-1930), Maliye Bakanlığı Tetkik Kurulu Yayını, c. III, 1977.
  • Mehmet Zeki Pakalın, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, c. I, 1983.
  • Selda Kılıç, “1855 Bütçe Nizamnamesi ve Uygulanması”, Türkler, c. XIV, s. 359-363.
  • Süleyman Sudi, Osmanlı Vergi Düzeni, (Defter-i Muktesid), haz. Mehmet Ali Ünal, Isparta, 1996.
  • Tevfik Güran, Osmanlı Kamu Maliyesi 1839-1918, haz. Mehmet Genç ve Erol Özvar, Osmanlı Maliyesi Kurumlar ve Bütçeler 1, İstanbul: Osmanlı Bankası Arşiv ve Araştırma Merkezi Yayınları, 2006.
  • Tevfik Güran, Tanzimat Döneminde Osmanlı Maliyesi: Bütçeler ve Hazine Hesapları (1841-1861), Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1989.
  • A. AMD. 42/22, 44/16
  • A. DVN. 177/84
  • A. DVN. MKL. 87/18
  • A. MKT. MHM. 205/21, 281/72, 305/4, 452/93
  • A. MKT. NZD. 407/1, 419/95, 54/76, 79/43
  • A. MKT. UM. 113/15, 113/37, 114/78, 117/48, 117/6, 54/19, 60/22
  • C. ML. 206/8443, 605/24968
  • DH. MKT. 1682/70
  • İ. DH. 676/47133
  • İ. HR. 261/15617
  • İ. MMS. 111/4782, 27/1193
  • İ. MVL. 486/22004
  • İ. ŞD. 121/7227
  • KK.d. 6252
  • ML. VRD. d. 1323
  • ML. VRD. d. 3450
  • MV. 50/23
  • MVL. 1035/28, 1076/73, 525/136, 857/101
  • ŞD. 255/29, 298/5
  • Y. A. RES. 88/111
  • YB. 04. 8/66

The Adminıstration of Evrak-i Sahiha: Monopolizatıon of The Formal Documents in The Ottoman Empire

Yıl 2017, Cilt 6, Sayı 2, 873 - 896, 25.04.2017

Öz

The subject of this article is to analyze the institutionalization of the stamped papers, namely evrâk-ı sahîha, in the Ottoman Empire in 1845. The article argues that the implementation of stamped papers was the monopolization of the formal documents in the Ottoman Empire. It seeks to scrutinize why and how evrâk-ı sahîhawas institutionalized. The article will attempt to explain how this institution became a monopoly and how it was abolished in 1882. To meet the budgetary deficits this bureaucracy made the public compulsory to use the stamped papers by monopolizing the publishing, selling, and even printing of the formal documents in common use. The incomes of the stamped papers in the institutionalizing process before the first regulation of the evrâk-ı sahîha proclaimed in 1861 remained under the expected rates.This article will enlighten failure of the Monopoly of Evrâk-ı Sahîha in substituting stamped papers instead of common papers in common use

Kaynakça

  • Abdurrahman Vefik Sayın, Tekâlif Kavaidi (Osmanlı Vergi Sistemi), Ankara: T.C. Maliye Bakanlığı Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı Yayınları, 1999.
  • Abdüllatif Şener, Tanzimat Dönemi Osmanlı Vergi Sistemi, İstanbul: İşaret Yayınları, 1990.
  • Abdüllatif Şener; Sona Doğru Osmanlı Maliyesi, Osmanlı Ekonomisi ve Maliyesi Üzerine Yazılar, Ankara: Birleşik Yayınevi, 2007.
  • Ahmed Lûtfî Efendi, Vak’anüvîs Ahmed Lûtfî Efendi Tarihi, İstanbul: Tarih Vakfı-Yapı Kredi Yayınları, c. 6-7-8, 1999.
  • Ali Akyıldız, Osmanlı Bürokrasisi ve Modernleşme, İstanbul: İletişim Yayınları, 2012.
  • Ali Akyıldız, Para Pul Oldu, Osmanlı’da Kağıt Para, Maliye ve Toplum, İstanbul: İletişim Yayınları, 2003.
  • Ali Akyıldız, Tanzimat Dönemi Osmanlı Merkez Teşkilatında Reform (1836-1856), İstanbul: Eren Yayınları, 1993.
  • Carter V. Findley, Osmanlı Devletinde Bürokratik Reform Babıali (1789-1922), çev. Latif Boyacı, İzzet Akyol, İstanbul: İz Yayıncılık, 1994.
  • Coşkun Çakır, Tanzimat Dönemi Osmanlı Maliyesi, İstanbul: Küre Yayınları, 2001.
  • Erdoğan Öner, Osmanlı İmparatorluğu ve Cumhuriyet Döneminde Malî İdare, Ankara: T.C. Maliye Bakanlığı Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı Yayınları, 2005.
  • İhsaiyat-ı Maliye (Maliye İstatistikleri) (1885-1909), Ankara: Maliye Bakanlığı Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı, 2000.
  • Mehmet Zeki Pakalın, Maliye Teşkilatı Tarihi (1442-1930), Maliye Bakanlığı Tetkik Kurulu Yayını, c. III, 1977.
  • Mehmet Zeki Pakalın, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, c. I, 1983.
  • Selda Kılıç, “1855 Bütçe Nizamnamesi ve Uygulanması”, Türkler, c. XIV, s. 359-363.
  • Süleyman Sudi, Osmanlı Vergi Düzeni, (Defter-i Muktesid), haz. Mehmet Ali Ünal, Isparta, 1996.
  • Tevfik Güran, Osmanlı Kamu Maliyesi 1839-1918, haz. Mehmet Genç ve Erol Özvar, Osmanlı Maliyesi Kurumlar ve Bütçeler 1, İstanbul: Osmanlı Bankası Arşiv ve Araştırma Merkezi Yayınları, 2006.
  • Tevfik Güran, Tanzimat Döneminde Osmanlı Maliyesi: Bütçeler ve Hazine Hesapları (1841-1861), Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1989.
  • A. AMD. 42/22, 44/16
  • A. DVN. 177/84
  • A. DVN. MKL. 87/18
  • A. MKT. MHM. 205/21, 281/72, 305/4, 452/93
  • A. MKT. NZD. 407/1, 419/95, 54/76, 79/43
  • A. MKT. UM. 113/15, 113/37, 114/78, 117/48, 117/6, 54/19, 60/22
  • C. ML. 206/8443, 605/24968
  • DH. MKT. 1682/70
  • İ. DH. 676/47133
  • İ. HR. 261/15617
  • İ. MMS. 111/4782, 27/1193
  • İ. MVL. 486/22004
  • İ. ŞD. 121/7227
  • KK.d. 6252
  • ML. VRD. d. 1323
  • ML. VRD. d. 3450
  • MV. 50/23
  • MVL. 1035/28, 1076/73, 525/136, 857/101
  • ŞD. 255/29, 298/5
  • Y. A. RES. 88/111
  • YB. 04. 8/66

Ayrıntılar

Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Kurtuluş DEMİRKOL
GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
Türkiye

Yayımlanma Tarihi 25 Nisan 2017
Başvuru Tarihi 25 Nisan 2017
Kabul Tarihi 7 Mayıs 2017
Yayınlandığı Sayı Yıl 2017, Cilt 6, Sayı 2

Kaynak Göster

APA Demirkol, K. (2017). EVRAK-I SAHİHA İDARESİ: OSMANLI İMPARATORLUĞUNDA RESMİ EVRAKLARIN TEKELLEŞMESİ . İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi , 6 (2) , 873-896 . Retrieved from https://www.itobiad.com/tr/pub/issue/28774/308836
  • 13873 13860 13861 13864138631386513866 

  • 13867 13868 13869 13870 1387122476

Turkey Journal of Theological Studies is under the İtobiad.