Yıl 2020, Cilt 9 , Sayı 2, Sayfalar 1957 - 1975 2020-06-30

19. Yüzyılın Sonlarında Osmanlı Devleti’nde Bir Salgın ve Alınan Önlemler: Çanakkale Çatalçam Köyü
An Epidemic and the Measures Taken in the Ottoman Empire in the Late 19th Century: Çanakkale Çatalçam Village

Tahir BİLİRLİ [1]


Salgın hastalıklar tarih boyu savaşlarla birlikte insanlık adına en büyük felaketlerden birisi olmuştur. Salgın hastalılar devletleri siyasi, ekonomik ve psikolojik olarak derinden etkilenmiştir. Tarih boyu cüzzam, sıtma, veba, tifo, tifüs, frengi, kolera, dizanteri, kızamık ve benzeri birçok hastalık salgın haline gelerek toplu ölümlere neden olmuştur. Bu salgınlar çeşitli virüs salgınları olup genellikle sağlıksız koşullarda ortaya çıkarak yayılmışlardır. Günümüzde yaşanan koronavirüs salgını da Çin’in Wuhan şehrinde sağlıksız ortamlarda ortaya çıkarak, küreselleşen dünyada tarihin en hızlı yayılan virüsü olarak pandemik bir salgın haline gelmiştir. Bu durum da bize tıp alanında ne kadar gelişme yaşanırsa yaşansın pandemi haline gelebilecek salgınların önüne geçilemediği/geçilemeyeceğini göstermektedir. Koronovirüs salgını tarihte yaşanan diğer salgınlardan aslında pek farklı olmadığı tarihe bakıldığı zaman çok rahat anlaşılacaktır.
Bu çalışmada Osmanlı Devleti’nin 19. yüzyılının sonlarında Çanakkale’nin Çatalçam köyünde yaşanan bir salgın hastalığı ve bu hastalık karşısında devletin aldığı tedbirler ile doktor heyetinin teftiş sonucu hazırladıkları rapor değerlendirilmeye çalışılmıştır.

Epidemics diseases have been one of the greatest disasters on behalf of humanity, along with wars throughout history. Epidemic diseases have deeply affected states politically, economically and psychologically. Throughout history, many diseases such as leprosy, malaria, plague, typhoid, typhus, syphilis, cholera, dysentery, measles and so on have become epidemics and caused mass deaths. These outbreaks are a variety of outbreaks of the virus and have spread, often occurring in unsanitary conditions. Today's Coronavirus outbreak has also emerged in unhealthy environments in Wuhan, China, and has become a pandemic pandemic as the fastest-spreading virus in history in the globalized world. The coronovirus outbreak is not very different from other outbreaks in history.
In this study, the Ottoman Empire's 19th. at the end of the century, an epidemic disease was studied in Çatalçam village of Çanakkale. And the measures taken by the state against this disease and the report prepared by the board of physicians as a result of the inspection were tried to be evaluated.

  • AK, M. (2011). “19. Yüzyılda Antalya’da Kolera Salgını”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, C. 4. S. 17, Bahar, s. 254-268.
  • AYAR, M.-KILIÇ, Y. (2017). “Osmanlı’da Vebanın Sona Erişine Dair Bir Değerlendirme”, Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 17/2 Kış, s.163-181.
  • Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşiv Başkanlığı, Yıldız Sadaret Hususi (BOA. Y.A. HUS.) 180/82.
  • Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşiv Başkanlığı, Yıldız Sadaret Hususi (BOA. Y.A.HUS.) 180/86.
  • Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşiv Başkanlığı, Yıldız Sadaret Hususi (BOA.Y.A.HUS.) 180/95.
  • ÇALIK, R.-TEPEKAYA, M. (2016). “Birinci Dünya Savaşı Esnasında Anadolu’daki Salgın Hastalıklar ve Ermeniler”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S. 16, Konya, s. 205-228
  • GÜL, A. (2009). “19. Yüzyılda Erzincan Kazasında Salgın Hastalıklar (Kolera, Frangi, Çiçek ve Kızamık)”, A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, S. 41, Erzurum, s. 239-270.
  • KILIÇ, O. (2004). Eskiçağdan Yakınçağa Genel Hatlarıyla Dünyada ve Osmanlı Devleti’nde Salgın Hastalıklar, Fırat Üniversitesi Ortadoğu Araştırmalar Merkezi Yayınları No:6 Tarih Şubesi Yayınları No:5, Elâzığ.
  • KOCAOĞLU, B. (2017). “Veba Hastalığının Osmanlı Ordusuna Etkisi”, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S.28, 2017/3, s. 209-216. MERCAN, B. (2017). XIX. Yüzyılda Osmanlı’da Çiçek Salgınları ve Çiçek Hastalığı ile Mücadele, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırklareli.
  • ÖLMEZ, A. (2013). “İkinci Abdülhamid Döneminde Koruyucu Hekimlik ve Bazı Vesikalar, Belgeler, S. 34, s. 87-107.
  • ÖZCAN, M.-AYDIN ER, R.-POLATEL O. (2015). “XX. Yüzyıl Başlarında İzmit’te Salgın Hastalıklarla Mücadele Aşı Çalışmaları”, Uluslararası Gazi Akça Koca ve Kocaeli Tarihi Sempozyumu Bildirileri, C.1, Kocaeli, s. 955-963.
  • ÖZER, S. (2016). “I. Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti’nde Tifüs (Lekeli Humma) Salgını”, Belleten, C. LXXX, S. 287, Ankara, s. 219-260.
  • PANZAC, D. (1997). Osmanlı İmparatorluğu’nda Veba (1700-1850), İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
  • SARIYILDIZ, G. (2004). “Karantina”, Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 24, İstanbul, s. 463-465.
  • ŞİMŞEK, F. (2014). “19. Yüzyılın İkinci Yarısında Osmanlı Liman Kentlerinde Karantina Uygulaması”, Berna Türkdoğan Uysal Armağan Kitabı, Ankara: Sonçağ Yayınları, s. 399-412.
  • TURHAN S. S. (2013). XIX. Yüzyılda Çukurova’da Doğla Afetler ve Salgın Hastalıklar, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
  • TURHAN S. S. (2020). “XIX. Yüzyıl ile XX. Yüzyıl Başlarında Safranbolu’da Doğal Afetler”, Türk İslam Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, X: 15, S. 29, s. 69-85.
  • YAĞCIOĞLU, N. (2019). Tanzimat Sonrası Osmanlı’da Salgın Hastalıklara Karşı Alınan Önlemler, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzincan.
  • YILDIRIM, N. (1985). “Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Koruyucu Sağlık Uygulamaları, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye Ansiklopedisi, C. 5, İstanbul: İletişim Yayınları, s. 1320-1338.
  • YILDIRIM, N. (2006). “Su ile Gelen Ölüm: Kolera ve İstanbul Suları”, Toplumsal Tarih, S. 145, Ocak, s. 1-11.
  • YILDIRIM, Nuran, (2006). “Osmanlı Coğrafyasında Karantina Uygulamalarına İsyanlar Karantina İstemezük”, Toplumsal Tarih, S. 150, Haziran, s. 18-27.
  • YILMAZ, Ö. (2017). “1847-1848 Kolera Salgını ve Osmanlı Coğrafyasındaki Etkileri”, Avrasya İncelemeleri Dergisi, VI/1, s. 23-55.
Birincil Dil tr
Konular Beşeri Bilimler, Ortak Disiplinler, Tarih
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-5275-4654
Yazar: Tahir BİLİRLİ (Sorumlu Yazar)
Kurum: KARABÜK ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Başvuru Tarihi : 6 Nisan 2020
Kabul Tarihi : 30 Haziran 2020
Yayımlanma Tarihi : 30 Haziran 2020

Bibtex @araştırma makalesi { itobiad715664, journal = {İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi}, issn = {}, eissn = {2147-1185}, address = {}, publisher = {Mustafa YİĞİTOĞLU}, year = {2020}, volume = {9}, pages = {1957 - 1975}, doi = {10.15869/itobiad.715664}, title = {19. Yüzyılın Sonlarında Osmanlı Devleti’nde Bir Salgın ve Alınan Önlemler: Çanakkale Çatalçam Köyü}, key = {cite}, author = {Bi̇li̇rli̇, Tahir} }
APA Bi̇li̇rli̇, T . (2020). 19. Yüzyılın Sonlarında Osmanlı Devleti’nde Bir Salgın ve Alınan Önlemler: Çanakkale Çatalçam Köyü . İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi , 9 (2) , 1957-1975 . DOI: 10.15869/itobiad.715664
MLA Bi̇li̇rli̇, T . "19. Yüzyılın Sonlarında Osmanlı Devleti’nde Bir Salgın ve Alınan Önlemler: Çanakkale Çatalçam Köyü" . İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 9 (2020 ): 1957-1975 <http://www.itobiad.com/tr/pub/issue/54141/715664>
Chicago Bi̇li̇rli̇, T . "19. Yüzyılın Sonlarında Osmanlı Devleti’nde Bir Salgın ve Alınan Önlemler: Çanakkale Çatalçam Köyü". İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 9 (2020 ): 1957-1975
RIS TY - JOUR T1 - 19. Yüzyılın Sonlarında Osmanlı Devleti’nde Bir Salgın ve Alınan Önlemler: Çanakkale Çatalçam Köyü AU - Tahir Bi̇li̇rli̇ Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - doi: 10.15869/itobiad.715664 DO - 10.15869/itobiad.715664 T2 - İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 1957 EP - 1975 VL - 9 IS - 2 SN - -2147-1185 M3 - doi: 10.15869/itobiad.715664 UR - https://doi.org/10.15869/itobiad.715664 Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 19. Yüzyılın Sonlarında Osmanlı Devleti’nde Bir Salgın ve Alınan Önlemler: Çanakkale Çatalçam Köyü %A Tahir Bi̇li̇rli̇ %T 19. Yüzyılın Sonlarında Osmanlı Devleti’nde Bir Salgın ve Alınan Önlemler: Çanakkale Çatalçam Köyü %D 2020 %J İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi %P -2147-1185 %V 9 %N 2 %R doi: 10.15869/itobiad.715664 %U 10.15869/itobiad.715664
ISNAD Bi̇li̇rli̇, Tahir . "19. Yüzyılın Sonlarında Osmanlı Devleti’nde Bir Salgın ve Alınan Önlemler: Çanakkale Çatalçam Köyü". İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 9 / 2 (Haziran 2020): 1957-1975 . https://doi.org/10.15869/itobiad.715664
AMA Bi̇li̇rli̇ T . 19. Yüzyılın Sonlarında Osmanlı Devleti’nde Bir Salgın ve Alınan Önlemler: Çanakkale Çatalçam Köyü. itobiad. 2020; 9(2): 1957-1975.
Vancouver Bi̇li̇rli̇ T . 19. Yüzyılın Sonlarında Osmanlı Devleti’nde Bir Salgın ve Alınan Önlemler: Çanakkale Çatalçam Köyü. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi. 2020; 9(2): 1957-1975.