Yıl 2020, Cilt 9 , Sayı 2, Sayfalar 1223 - 1246 2020-06-30

Sofistlerde Tanrı ve Din Düşüncesi
The Idea of God and Religion in Sophists

Zeki AKTAŞ [1]


Bu çalışmada Sofistlerin tanrı ve din hakkındaki görüşleri ele alınmıştır. Araştırmanın konusu Sofistlerin tanrı ve din hakkındaki görüşlerini içeren fragmanlardır. Sofistlerden kalan fragmanlar analiz edildiğinde din felsefesine dair görüşleri bakımından Protagoras, Prodikos ve Kritias’ın isimleri öne çıkar. Bu isimlerden Protagoras bir taraftan tanrı düşüncesinin antropolojik bir fenomen olma özelliğine dikkat çekmiş diğer taraftan ise tanrı veya tanrıların gerçekten var olup olmadığına dair tam bir bilinemezci tavır sergilemiştir. Prodikos insandaki tanrı ve din düşüncesinin rasyonel bir açıklamasını yapmaya çalışmış ve insan-doğa ilişkisindeki fayda unsuruna dikkat çekerek insanın faydalı bulduğu metayı zamanla kutsallaştırıp tanrısallaştırdığını öne sürmüştür. Kritias ise tanrı ve din düşüncesinin hem fayda hem de korku temelli olup kurnaz insanlar tarafından icat edildiğini ve siyasal otoriteler için kullanışlı bir yönetim aracı olduğunu dile getirmiştir. Tüm bunlarla birlikte Sofistler, genel olarak, tanrı ve dini, uygarlığa dair antropolojik bir fenomen olarak görmüşler ancak onların hakikatini bilme noktasında kuşkucu bir tutum içinde olmuşlardır.

In this study, the ideas of the Sophists, which are about god and religion, were discussed. The subject of the research are fragments that include the views of the Sophists, which are about god and religion. When the fragments from the Sophists are analysed, the names of Protagoras, Prodicus and Critias come to the fore in terms of their views on the philosophy of religion. Protagoras drew attention to the fact that the understanding of god is an anthropological phenomenon; moreover, it took a complete unknown attitude whether the god or gods existed. Prodicus tried to make a rational explanation of the idea of god and religion which humans have, and by pointing to the benefit element in the relationship between humans and nature, he sanctified and deified the commodity that individuals found useful over time. Critias, on the other hand, stated that the idea of god and religion is both benefit and fear-based, which are created by cunning people, and these are a useful management tool for political authorities. With all this, the Sophists generally considered god and religion as an anthropological phenomenon of civilisation; however, they were sceptical at knowing their truth. 

  • Adam, J. (2019). Antik Yunan’ın Din Öğretmenleri. (Çev. Ö. Orhan). İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
  • Angeles, P. A. (1981). A Dictionary of Philosophy. New York: Harper and Row Publishing.
  • Aristoteles (2013). Atinalıların Devleti. (Çev. F. Akderin). İstanbul: Say Yayınları.
  • Arslan, A. (2014). İlkçağ Felsefesi Tarihi-1: Sofistlerden Platon’a. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  • Capelle, W. (1995). Sokrates’ten Önce Felsefe-2: Fragmanlar-Doksograflar. (Çev. O. Özügül). İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
  • Cevizci, A. (2012). Felsefe Tarihi. İstanbul: Say Yayınları.
  • Cevizci, A. (2013). Felsefe Sözlüğü. İstanbul: Paradigma Yayıncılık.
  • Cicero (2012). Tanrıların Doğası. (Çev. Ç. Menzilcioğlu). İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
  • Copleston, F. (2009). Felsefe Tarihi-1: Ön-Sokratikler ve Sokrates. (Çev. A. Yardımlı). İstanbul: İdea Yayınevi.
  • Guthrie, W. K. C. (1977). The Sophists. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Guthrie, W. K. C. (1985). A History of Greek Philosophy-1: The Earlier Presocratics and the Pythagoreans. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Jaeger, W. (2016). İlk Yunan Filozoflarında Tanrı Düşüncesi. (Çev. G. Ayas). İstanbul: İthaki Yayınları.
  • Ksenophanes (2019). Fragmanlar: Kişiliği, Doktrini, Alımlanması. (Çev. Y. G. Sev). İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
  • Mansel, A. M. (2014). Ege ve Yunan Tarihi. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  • Platon (2014a). Protagoras. (Çev. F. Akderin). İstanbul: Say Yayınları.
  • Platon (2014b). Theaitetos. (Çev. F. Akderin). İstanbul: Say Yayınları.
  • Şar, G. (2017). Sofistik Düşüncenin Arka Planı: Dissoi Logoi Üzerine Yorumlar. İstanbul: Dergâh Yayınları.
  • Şenel, A. (2013). Siyasal Düşünceler Tarihi. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
  • Thukydides (2017). Peloponnesos Savaşları. (Çev. F. Akderin). İstanbul: Belge Yayınları.
  • Yıldız, N. (2011). “Protagoras’ın Dini ve Tanrısal Konular Hakkındaki Görüşleri”. Felsefe Arkivi, (34), 81-96.
  • Zeller, E. (2008). Grek Felsefesi Tarihi. (A. Aydoğan). İstanbul: Say Yayınları.
Birincil Dil tr
Konular Felsefe
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-9396-4698
Yazar: Zeki AKTAŞ (Sorumlu Yazar)
Kurum: BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Başvuru Tarihi : 6 Şubat 2020
Kabul Tarihi : 26 Nisan 2020
Yayımlanma Tarihi : 30 Haziran 2020

Bibtex @araştırma makalesi { itobiad685834, journal = {İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi}, issn = {}, eissn = {2147-1185}, address = {}, publisher = {Mustafa YİĞİTOĞLU}, year = {2020}, volume = {9}, pages = {1223 - 1246}, doi = {10.15869/itobiad.685834}, title = {Sofistlerde Tanrı ve Din Düşüncesi}, key = {cite}, author = {Aktaş, Zeki} }
APA Aktaş, Z . (2020). Sofistlerde Tanrı ve Din Düşüncesi . İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi , 9 (2) , 1223-1246 . DOI: 10.15869/itobiad.685834
MLA Aktaş, Z . "Sofistlerde Tanrı ve Din Düşüncesi" . İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 9 (2020 ): 1223-1246 <http://www.itobiad.com/tr/pub/issue/54141/685834>
Chicago Aktaş, Z . "Sofistlerde Tanrı ve Din Düşüncesi". İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 9 (2020 ): 1223-1246
RIS TY - JOUR T1 - Sofistlerde Tanrı ve Din Düşüncesi AU - Zeki Aktaş Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - doi: 10.15869/itobiad.685834 DO - 10.15869/itobiad.685834 T2 - İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 1223 EP - 1246 VL - 9 IS - 2 SN - -2147-1185 M3 - doi: 10.15869/itobiad.685834 UR - https://doi.org/10.15869/itobiad.685834 Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi Sofistlerde Tanrı ve Din Düşüncesi %A Zeki Aktaş %T Sofistlerde Tanrı ve Din Düşüncesi %D 2020 %J İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi %P -2147-1185 %V 9 %N 2 %R doi: 10.15869/itobiad.685834 %U 10.15869/itobiad.685834
ISNAD Aktaş, Zeki . "Sofistlerde Tanrı ve Din Düşüncesi". İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 9 / 2 (Haziran 2020): 1223-1246 . https://doi.org/10.15869/itobiad.685834
AMA Aktaş Z . Sofistlerde Tanrı ve Din Düşüncesi. itobiad. 2020; 9(2): 1223-1246.
Vancouver Aktaş Z . Sofistlerde Tanrı ve Din Düşüncesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi. 2020; 9(2): 1223-1246.