Araştırma Makalesi
PDF Zotero Mendeley EndNote BibTex Kaynak Göster

İslam’ın Yardımlaşma ve Dayanışma Prensibinin Sosyal Hayata Aksettirilmesinde Ahiliğin Rolü: Fütüvvetnâmeler Ekseninde

Yıl 2017, Cilt 6, Sayı 5, 2494 - 2511, 26.11.2017

Öz

Ahilik, eski Türk akılık ve alp geleneğiyle Arap ve İran fütüvvet idealinin İslâmî bir sentezle birleşmesi sonucunda Anadolu’da ortaya çıkmış fütüvvet geleneğinin bir şeklidir. Fütüvvetnameler ise, tüm kural, yöntem ve ilkelerini dinin temel kaynaklarından alan Ahi nizamnameleridir. Bu çalışmanın konusu; fütüvvetnamelerin, dini alanda ilahi emir ve yasaklardan ilhamını alan sosyal alanda da seküler kurallardan istifade ederek kardeşlik duygusunun oluşumuna katkısını ortaya koymaktır. Çalışmada, konusu itibariyle ilahi vahiyle irtibatlı olmasına bağlı olarak Kur’an ve Sünnet kaynaklarına müracaat edilmiştir. Bu bağlamda Kur’an ve Sünnetin fütüvvet ve Ahilik kapsamındaki ilkeleri değerlendirilmiştir. Çalışmanın temel amacı, sosyal parçalanmışlığın revaç bulduğu XXI. yüzyılda %99’u Müslüman olan milletimizin toplumsal birliğinin sağlanmasında Ahi nizamnameleri olan fütüvvetnamelerin önemini ortaya koymaktır. 

Kaynakça

  • Kaynakça Aclunî, İsmail b. Muhammed (1988). Keşfu’l-Hafâ, c.1. Beyrut: Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye. Ahmed b. Hanbel (2001). Müsned, c.37. Beyrut: Müessesetü’r-Risale Apaydın, Y., Aydın, M. A., Bardakoğlu, A., Çağrıcı, M. (2006). İlmihal II. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları. Beşer, F. (1988), İslam’da Sosyal Güvenlik. İstanbul: Seha Neşriyat. Beyhaki, Ebu Bekir Ahmed b. el-Hüseyin (2003). Şuabu’l-İman, c.11. Riyad: Mektebetü’r-Rüşd. Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâil (1992). Sahîhu’l-Buhârî, I-VII. İstanbul: Çağrı Yayınları. Buladı, K. (2011). Kur’an’da Sosyal Dayanışma (Müessese-Vakıf- Kültür). İstanbul: Kayıhan Yayınları. Burgazi, Yahya b. Halil b. Çoban, (1953–1954). Fütüvvetname, İslam ve Türk İllerinde Fütüvvet Teşkilatı, içinde (73–153) İstanbul: İ. Ü. Yayınları. Çağatay, N. (1990). Ahilik Nedir. Ankara: Kültür Bakanlığı Halk Kültürünü Araştırma Dairesi Yayınları. Deylemi, Ebu Şucâ Şîrûye b. Şehredâr (1986). El-Firdevs bi Me’sûri’l-Hitâb, c.II. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye. Erdem, H. (1996), Son Devir Osmanlı Düşncesinde Ahlak. Konya: Sebat Ofset Matbaacılık. Gölpınarlı, A. (1949–1950). İslâm ve Türk İllerinde Fütüvvet Teşkilâtı ve Kaynakları, İktisat Fakültesi Mecmuası, 11, (1-4), 3-354 Günay, Ü. (1998). “ Dini Sosyal Bir Kurum Olarak Ahilik”, Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 10, Kayseri, 69-77. Güngör, E. (2010). Ahlak Psikolojisi ve Sosyal Ahlak, (6. Basım). İstanbul: Ötüken Neşriyat. Hakim, Muhammed b. Abdullah, (1990). Müstedrek, c. 1. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye. Parmaksızoğlu, İ. (1989). İbn Batuta Seyehatnamesi’nden Seçmeler İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları İbnü’l-Arabi (1980). el-Fütühhat el Mekkiye. (N. Keklik, Çev.). İstanbul: İ.Ü. Yayınları. İmam Ebu’l-Kasım Abdulkerim el-Kuşeyri (1980). Risale-i Kuşeyrî. (Çev. A. Arslan). İstanbul: Arslan Yayınları. Kantarcı, Z. (2007). İş Etiği ve Ahilik. Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi. Karasoy, Y. (2003). Ahi Kelimesi ve Türk Kültüründe Ahilik. Selçuk Ünv. Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 14, (1–15). Kâşâni, A. (1950). Tuhfat-Al-İhvân Tercümesi, İslam ve Türk İllerinde Fütüvvet Teşkilatı, içinde (261–296). İstanbul: İ. Ü. Yayınları. Kaşgarlı, M. (2006). Divanü Lûgat-it-Türk, c. I. (B. Atalay, Çev.). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Kuşeyrî A. (1991). Kuşeyrî Risalesi, (Haz: Süleyman Uludağ), İstanbul. Kazıcı, Z. (1988). Ahilik. İslam Ansiklopedisi. İçinde (1, 540–542). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. Kur’an-ı Kerim Meâli, (2006). (Haz. H. Altuntaş ve Muzaffer Şahin). Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları Mâlik b. Enes, (1992). el-Muvattâ, I-II. İstanbul. Miras, K. (1981). Sahîh-i Buhârî Muhtasarı Tecrîd-i Sarîh Tercemesi ve Şerhi, c.12. Ankara: Başbakanlık Basımevi: Nakkaş, Ahmed b.İlyas, (1950). Tuhfetu’l-Vasâyâ, İslam ve Türk İllerinde Fütüvvet Teşkilatı, içinde (205–231). İstanbul: İ. Ü. Yayınları. Nâsırî (1950). Fütüvvet-Nâme Nüshası, İslam ve Türk İllerinde Fütüvvet Teşkilatı, içinde (311–352). İstanbul: İ.Ü. Yayınları. Nedvi, S. S. (1971). Asrı Saâdet. (A. Genceli, Çev.), cilt 5. İstanbul: Sebilürreşad Neşriyat. Ocak A. Y. (1996). Fütüvvet, DiA, XIII, İstanbul. Özerkmen, N. (2004). Ahiliğin Tarihsel – Toplumsal Temelleri ve Temel Toplumsal Fonksiyonları – Sosyolojik yaklaşım, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi 44, 2, 57–78. Öztürk, N. (2002). Ahilik Teşkilatı ve Günümüz Ekonomisi, Çalışma Hayatı ve İş Ahlakı Açısından Değerlendirilmesi, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7, 43–56. ––––––––(2003). Türkiye’de Afet Yönetimi: Karşılaşılan Sorunlar ve Çözüm Önerileri, Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, 12 (4), 42–64. Sarıkaya, S. (2008). Ahilik Kültürü Üzerine, Yenises Dergisi, 12, (154), 24–27 Semnânî, A. (1950). Fütüvvet Hakkında Risâle, İslam ve Türk İllerinde Fütüvvet Teşkilatı, içinde (296–311). İstanbul: İ.Ü. Yayınları. Sülemi, H. (1977). Tasavvufta Fütüvvet. (S. Ateş, Çev.). Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları. Şentürk, L. ve Yazıcı, S. (1998). Diyanet İslam İlmihali, (5. Basım). Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları. Taberi, Muhammed b. Cerir, (1999). Camiu’l-Beyan fi Te’vili’l-Kur’an. Lübnan: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye. Uludağ, S. (1996). Fütüvvet, DİA, XIII, 259-261. _________(2001). Tasavvuf Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Kabalcı Yayınevi. Zer-kûb, N. (1950). Fütüvvet-Nâme, İslam ve Türk İllerinde Fütüvvet Teşkilatı, içinde (235–261). İstanbul: İ. Ü. Yayınları.

The Role of Akhism in Reflecting Islam’s Principle of Social Assistance and Solidarity to Social Life: Within The Framework of Futuvvatnames

Yıl 2017, Cilt 6, Sayı 5, 2494 - 2511, 26.11.2017

Öz

Akhism is a form of fütüvvet tradition that emerged in Anatolia as a result of the combination of the Arab and Iranian futuevetry ideals with the old Turkish alpine tradition in an Islamic synthesis. Fütüvvetnames are collection of rules, methods and principles of Akhism’s regulations that take the basic sources from the religion.  The topic of this study is to reveal the contribution of the Fütüvvetnames, inspired by divine orders and bans and benefit from secular rules in the social arena, to the formation of brotherliness. In the study, the Qur'an and Sunnah sources have been applied because its subject matter is related to revelation. In this regard, the principles of futuvva and Akhism order  in Qur'an and the Sunnah were evaluated. The main purpose of the study is to reveal the importance of the Ahi futuvvatname that are essential to the social cohesion of our nationality in the 21st century when the social fragmentation is popular. 

Kaynakça

  • Kaynakça Aclunî, İsmail b. Muhammed (1988). Keşfu’l-Hafâ, c.1. Beyrut: Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye. Ahmed b. Hanbel (2001). Müsned, c.37. Beyrut: Müessesetü’r-Risale Apaydın, Y., Aydın, M. A., Bardakoğlu, A., Çağrıcı, M. (2006). İlmihal II. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları. Beşer, F. (1988), İslam’da Sosyal Güvenlik. İstanbul: Seha Neşriyat. Beyhaki, Ebu Bekir Ahmed b. el-Hüseyin (2003). Şuabu’l-İman, c.11. Riyad: Mektebetü’r-Rüşd. Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâil (1992). Sahîhu’l-Buhârî, I-VII. İstanbul: Çağrı Yayınları. Buladı, K. (2011). Kur’an’da Sosyal Dayanışma (Müessese-Vakıf- Kültür). İstanbul: Kayıhan Yayınları. Burgazi, Yahya b. Halil b. Çoban, (1953–1954). Fütüvvetname, İslam ve Türk İllerinde Fütüvvet Teşkilatı, içinde (73–153) İstanbul: İ. Ü. Yayınları. Çağatay, N. (1990). Ahilik Nedir. Ankara: Kültür Bakanlığı Halk Kültürünü Araştırma Dairesi Yayınları. Deylemi, Ebu Şucâ Şîrûye b. Şehredâr (1986). El-Firdevs bi Me’sûri’l-Hitâb, c.II. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye. Erdem, H. (1996), Son Devir Osmanlı Düşncesinde Ahlak. Konya: Sebat Ofset Matbaacılık. Gölpınarlı, A. (1949–1950). İslâm ve Türk İllerinde Fütüvvet Teşkilâtı ve Kaynakları, İktisat Fakültesi Mecmuası, 11, (1-4), 3-354 Günay, Ü. (1998). “ Dini Sosyal Bir Kurum Olarak Ahilik”, Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 10, Kayseri, 69-77. Güngör, E. (2010). Ahlak Psikolojisi ve Sosyal Ahlak, (6. Basım). İstanbul: Ötüken Neşriyat. Hakim, Muhammed b. Abdullah, (1990). Müstedrek, c. 1. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye. Parmaksızoğlu, İ. (1989). İbn Batuta Seyehatnamesi’nden Seçmeler İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları İbnü’l-Arabi (1980). el-Fütühhat el Mekkiye. (N. Keklik, Çev.). İstanbul: İ.Ü. Yayınları. İmam Ebu’l-Kasım Abdulkerim el-Kuşeyri (1980). Risale-i Kuşeyrî. (Çev. A. Arslan). İstanbul: Arslan Yayınları. Kantarcı, Z. (2007). İş Etiği ve Ahilik. Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi. Karasoy, Y. (2003). Ahi Kelimesi ve Türk Kültüründe Ahilik. Selçuk Ünv. Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 14, (1–15). Kâşâni, A. (1950). Tuhfat-Al-İhvân Tercümesi, İslam ve Türk İllerinde Fütüvvet Teşkilatı, içinde (261–296). İstanbul: İ. Ü. Yayınları. Kaşgarlı, M. (2006). Divanü Lûgat-it-Türk, c. I. (B. Atalay, Çev.). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Kuşeyrî A. (1991). Kuşeyrî Risalesi, (Haz: Süleyman Uludağ), İstanbul. Kazıcı, Z. (1988). Ahilik. İslam Ansiklopedisi. İçinde (1, 540–542). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. Kur’an-ı Kerim Meâli, (2006). (Haz. H. Altuntaş ve Muzaffer Şahin). Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları Mâlik b. Enes, (1992). el-Muvattâ, I-II. İstanbul. Miras, K. (1981). Sahîh-i Buhârî Muhtasarı Tecrîd-i Sarîh Tercemesi ve Şerhi, c.12. Ankara: Başbakanlık Basımevi: Nakkaş, Ahmed b.İlyas, (1950). Tuhfetu’l-Vasâyâ, İslam ve Türk İllerinde Fütüvvet Teşkilatı, içinde (205–231). İstanbul: İ. Ü. Yayınları. Nâsırî (1950). Fütüvvet-Nâme Nüshası, İslam ve Türk İllerinde Fütüvvet Teşkilatı, içinde (311–352). İstanbul: İ.Ü. Yayınları. Nedvi, S. S. (1971). Asrı Saâdet. (A. Genceli, Çev.), cilt 5. İstanbul: Sebilürreşad Neşriyat. Ocak A. Y. (1996). Fütüvvet, DiA, XIII, İstanbul. Özerkmen, N. (2004). Ahiliğin Tarihsel – Toplumsal Temelleri ve Temel Toplumsal Fonksiyonları – Sosyolojik yaklaşım, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi 44, 2, 57–78. Öztürk, N. (2002). Ahilik Teşkilatı ve Günümüz Ekonomisi, Çalışma Hayatı ve İş Ahlakı Açısından Değerlendirilmesi, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7, 43–56. ––––––––(2003). Türkiye’de Afet Yönetimi: Karşılaşılan Sorunlar ve Çözüm Önerileri, Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, 12 (4), 42–64. Sarıkaya, S. (2008). Ahilik Kültürü Üzerine, Yenises Dergisi, 12, (154), 24–27 Semnânî, A. (1950). Fütüvvet Hakkında Risâle, İslam ve Türk İllerinde Fütüvvet Teşkilatı, içinde (296–311). İstanbul: İ.Ü. Yayınları. Sülemi, H. (1977). Tasavvufta Fütüvvet. (S. Ateş, Çev.). Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları. Şentürk, L. ve Yazıcı, S. (1998). Diyanet İslam İlmihali, (5. Basım). Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları. Taberi, Muhammed b. Cerir, (1999). Camiu’l-Beyan fi Te’vili’l-Kur’an. Lübnan: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye. Uludağ, S. (1996). Fütüvvet, DİA, XIII, 259-261. _________(2001). Tasavvuf Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Kabalcı Yayınevi. Zer-kûb, N. (1950). Fütüvvet-Nâme, İslam ve Türk İllerinde Fütüvvet Teşkilatı, içinde (235–261). İstanbul: İ. Ü. Yayınları.

Ayrıntılar

Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Abdulkadir KIYAK
İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ
Türkiye

Yayımlanma Tarihi 26 Kasım 2017
Başvuru Tarihi 18 Ekim 2017
Kabul Tarihi 25 Kasım 2017
Yayınlandığı Sayı Yıl 2017, Cilt 6, Sayı 5

Kaynak Göster

APA Kıyak, A. (2017). İslam’ın Yardımlaşma ve Dayanışma Prensibinin Sosyal Hayata Aksettirilmesinde Ahiliğin Rolü: Fütüvvetnâmeler Ekseninde . İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi , 6 (5) , 2494-2511 . Retrieved from http://www.itobiad.com/tr/pub/issue/31500/345014
  • 13873 13860 13861 13864138631386513866 

  • 13867 13868 13869 13870 1387122476

Turkey Journal of Theological Studies is under the İtobiad.