Yıl 2016, Cilt 5, Sayı 6, Sayfalar 1698 - 1715 2016-10-25

Kuşadalı İbrahim Halvetî’ye Göre Mânevî Şahsiyet Gelişimi
Spiritual Personality Development According to Kuşadalı Ibrahim Halveti

İbrahim IŞITAN [1]

348 1899


Halvetî-Şâbanî Tarikatı’nın Kuşadaviyye kolunun kurucusu olan Kuşadalı İbrahim Halvetî, döneminin önde gelen sûfîlerinden biridir. Tarikatta yeni bir kola sahip olmak o tarikatta yenilik yapmak anlamına gelmektedir. Yenilik yapma ihtiyacı hem söz konusu bireyin kendine ait özel meşrebinden hem de yaşadığı dönemin psiko-sosyal şartlarından kaynaklanmaktadır. Bu durum, yenilik yapan sûfînin mânevî şahsiyet algısının ruhî ve içtimaî bakımdan incelenmesinin önemini artırmaktadır. Bu gerekçeyle biz de bu makalede Kuşadalı İbrahim Halvetî’ye göre mânevî şahsiyet gelişiminin ve dönüşümünün temel ilkelerini sûfî psikolojisi açısından analiz edeceğiz. Çalışmamız bir yandan sûfîmizin ruhî yapısını anlamayı sağlayacak, diğer yandan da günümüzde gelişmekte olan sûfî psikolojisi alanına katkı sağlayacaktır.


Kuşadalı Ibrahim Halveti (1262/1846), the founder of the Kuşadaviyye branch of The Halveti-Sabani Order, is one of the leading Sufis of his time. Having a new branch in the order means to bring innovation to that order. The necessity to innovate stems from both the individual’s own special disposition and the psycho-social conditions of the period. This condition increases the importance of investigating the innovating Sufi’s spiritual personality perception through psycho-spiritual and social aspects. For that reason, we will analyze in our paper the basic principles of the spiritual personality development and transformation according to Kuşadalı Ibrahim Halveti in terms of Sufi psychology. On one hand our study will provide to understand the psycho-spiritual structure of our Sufi, on the other hand it will contribute recently developing field of Sufi psychology.


  • Aydın, Ayhan, Yılmaz, Kürşad, Altınkurt, Yahya, “Eğitim Yönetiminde Pozitif Psikoloji”, İnternational Journal of Human Sciences, c. 10 (1), (2013): 1470-1490.
  • Azamat, Nihat, “Kuşadalı İbrâhim Efendi”, Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2002), c. XXVI, s. 468-470.
  • Baktır, Mustafa, “Azîmet”, Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 1991), c. IV, s. 330.
  • Cebecioğlu, Ethem, Tasavvuf Terimleri ve Deyimleri Sözlüğü, Ankara: Rehber, 1997.
  • Ceyhan, Semih, “Tecellî”, Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2011, c. XL, s. 241-243.
  • Çağrıcı, Mustafa ve Uludağ, Süleyman, “İstikamet”, Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2001, c. XXIII, s. 348-349.
  • Çağrıcı, Mustafa, “Îsâr”, Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2000, c. XXII, s. 490-491.
  • - “Sabır”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2008, c. XXXV, s. 337-339.
  • Deniz, Gürbüz, “Elest Bezmi ya da Hangi Söz?”, Eski Yeni: Anadolu İlahiyat Akademisi Araştırma Dergisi 26, (2013): 151-161.
  • Demirli, Ekrem, İslam Metafiziğinde Tanrı ve İnsan: İbnü’l-Arabî ve Vahdet-i Vücûd Geleneği, İstanbul: Kabalcı Yayınevi, 2012.
  • Erginli, Zafer, “Temel Tasavvuf Klasiklerinde Dünyâ Algısına Toplu Bir Bakış”, Uludağ Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi, c. 15, s. 2, (2006): 117-181.
  • Frager, Robert, Kalp, Nefs, Ruh, çev. İbrahim Kapaklıkaya, İstanbul: Gelenek Yayıncılık, 2005.
  • Gözütok, Şakir, Sûfî Pedagojisi, Tasavvufta Şahsiyet Eğitimi, İstanbul: Nesil, 2012.
  • Gündüz, İrfan, “Tasavvufî Bir Terim Olarak Râbıta”, Tasavvuf 19, (2007): 23-53.
  • Hökelekli, Hayati, “İbadet”, Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 1999, c. XIX, s. 248-252.
  • Hucvirî, Ali b. Osman Cüllâbî, Keşfu’l-Mahcûb, Hakikat Bilgisi, çev. Süleyman Uludağ, İstanbul: Dergâh, 1996.
  • Kartal, Abdullah, “Tasavvufî Tecrübe Aktarılabilir mi?”, Uludağ Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi, c. 16, s. 1, (2007): 97-120.
  • Kuşadalı İbrahim Halvetî, “Mektuplar”, Kutsal Gönüllü Velî Kuşadalı İbrâhim Halvetî, Hayatı, Düşünceleri, Mektupları, (ed.) Yaşar Nuri Öztürk, İstanbul: Fatih Yayınevi, 1982.
  • Kuşeyrî, Abdulkerim, Kuşeyrî Risâlesi, Haz. Süleyman Uludağ, İstanbul: Dergâh, 1991.
  • Işıtan, İbrahim, “Ebü’l-Hasan Harakânî’ye Göre Sûfî Benlik Dönüşümü”, Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi c. 2, s. 1 (2013): 183-187.
  • - Sûfî Psikolojisi, Sülemî’ye Göre Benlik Dönüşümü, Ankara: Divan, 2014.
  • Ögke, Ahmed, “Türk Tasavvuf Düşüncesinde Şarîat, Tarîkat, Hakîkat, Mârifet Kavramları ve Marmarvî’de ‘Dört Kapı-Kırk Makam’ Anlayışının İzleri”, Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi, c. 18, (2001).
  • Özdemir, Eylem, “Kimlik Kavramı ve Teorik Yaklaşımlar”, Eğitim Bilim Toplum Dergisi 32, (2010): 9-29.
  • Öztürk, Yaşar Nuri, Kutsal Gönüllü Velî Kuşadalı İbrâhim Halvetî (Hayatı, Düşünceleri, Mektupları), İstanbul: Fatih Yayınevi, 1982.
  • Tûsî, Ebû Nasr Serrâc, El-Lüma’, çev. Hasan Kâmil Yılmaz, İstanbul: Altınoluk, 1996.
  • Uludağ, Süleyman, “Ayna”, Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 1991, c. IV, s. 260-262.
  • - “A‘yân-ı sâbite”, Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 1991, c. IV, s. 198-199.
  • - “Bâtın İlmi”, Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 1992, c. VI, s. 188-189.
  • - “Fakr”, Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 1995, c. XII, s. 132-134.
  • - Tasavvuf Terimleri Sözlüğü, İstanbul: Marifet, 1996.
  • - “İbadet”, Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 1999, c. XIX, s. 247-248.
  • - “Kerâmet”, Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2002, c. XXV, s. 265-268.
  • - “Müşâhede”, Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2006, c. XXVI, s. 152-153.
  • - “Ruhsat”, Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2008, c. XXXV, s. 210.
  • - “Sülûk”, Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2010, c. XXXVIII, s. 127-128.
  • “Tevhid”, Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2012, c. XLI, s. 21-22.
  • Yavuz, Yusuf Şevki, Bezm-i Elest, Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, (1992), c. VI, s. 106-108.
  • Yılmaz, Hasan Kâmil, “Cem‘”, Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 1993, c. VII, s. 278-279.
  • - Anahatlarıyla Tasavvuf ve Tarîkatlar, İstanbul: Ensar Neşriyat, 2000.
  • Wilcox, Lynn, Sufizm ve Psikoloji, çev. Orhan Düz, İstanbul: İnsan, 2001.
  • Yalom, İrvin, Grup Psikoterpisinin Teori ve Pratiği, çev. Ataman Tangör, Özgür Karaçam, İstanbul: Kabalcı Yayınevi, 2002.
  • Yılmaz, Ömer, “Tasavvuf Kültüründe İnsan-Dünya İlişkisi”, Tasavvuf, c. 18, (2007): 191-203.
Konular Sosyal
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Yazar: İbrahim IŞITAN
Kurum: KARABUK UNIV

Bibtex @araştırma makalesi { itobiad257524, journal = {İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi}, issn = {}, eissn = {2147-1185}, address = {Mustafa YİĞİTOĞLU}, year = {2016}, volume = {5}, pages = {1698 - 1715}, doi = {10.15869/itobiad.257524}, title = {Kuşadalı İbrahim Halvetî’ye Göre Mânevî Şahsiyet Gelişimi}, key = {cite}, author = {IŞITAN, İbrahim} }
APA IŞITAN, İ . (2016). Kuşadalı İbrahim Halvetî’ye Göre Mânevî Şahsiyet Gelişimi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5 (6), 1698-1715. Retrieved from http://www.itobiad.com/issue/24073/257524
MLA IŞITAN, İ . "Kuşadalı İbrahim Halvetî’ye Göre Mânevî Şahsiyet Gelişimi". İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 5 (2016): 1698-1715 <http://www.itobiad.com/issue/24073/257524>
Chicago IŞITAN, İ . "Kuşadalı İbrahim Halvetî’ye Göre Mânevî Şahsiyet Gelişimi". İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 5 (2016): 1698-1715
RIS TY - JOUR T1 - Kuşadalı İbrahim Halvetî’ye Göre Mânevî Şahsiyet Gelişimi AU - İbrahim IŞITAN Y1 - 2016 PY - 2016 N1 - DO - T2 - İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 1698 EP - 1715 VL - 5 IS - 6 SN - -2147-1185 M3 - UR - Y2 - 2016 ER -
EndNote %0 İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi Kuşadalı İbrahim Halvetî’ye Göre Mânevî Şahsiyet Gelişimi %A İbrahim IŞITAN %T Kuşadalı İbrahim Halvetî’ye Göre Mânevî Şahsiyet Gelişimi %D 2016 %J İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi %P -2147-1185 %V 5 %N 6 %R %U
ISNAD IŞITAN, İbrahim . "Kuşadalı İbrahim Halvetî’ye Göre Mânevî Şahsiyet Gelişimi". İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 5 / 6 (Ekim 2016): 1698-1715.